Coraz częściej w mediach pojawia się pojęcie blackout – rozległa awaria sieci elektroenergetycznej, która może pozbawić prądu całe miasta, regiony, a nawet kraj. Choć w Polsce do takich sytuacji dochodzi bardzo rzadko, to obawy o bezpieczeństwo energetyczne rosną – zwłaszcza w kontekście rosnącego zapotrzebowania na energię i dynamicznego rozwoju odnawialnych źródeł energii. Właściciele domów jednorodzinnych coraz chętniej inwestują w fotowoltaikę i magazyny energii. Pojawia się więc naturalne pytanie: czy fotowoltaika i magazyn energii działają podczas blackoutu? Odpowiedź zależy od konfiguracji instalacji – i wcale nie jest oczywista.
Jak działa standardowa instalacja fotowoltaiczna?
Większość instalacji fotowoltaicznych w Polsce to układy on-grid, czyli podłączone do publicznej sieci elektroenergetycznej. Ich sercem jest falownik (inwerter), który zamienia prąd stały z paneli PV na prąd zmienny, zsynchronizowany z parametrami sieci (230 V / 50 Hz).
Tu pojawia się kluczowy aspekt: zasada antywyspowa (anti-islanding). Gdy w sieci zaniknie napięcie, falownik automatycznie się wyłącza. To wymóg bezpieczeństwa – dzięki temu instalacja fotowoltaiczna nie podaje napięcia na linie, nad którymi mogą pracować ekipy serwisowe.
W praktyce oznacza to, że standardowa fotowoltaika nie działa podczas blackoutu. Nawet jeśli świeci słońce i panele fotowoltaiczne produkują energię, falownik pozostaje wyłączony.
Jaką rolę pełni magazyn energii w instalacji fotowoltaicznej?
Magazyn energii to najczęściej zestaw akumulatorów litowo-jonowych lub litowo-żelazowo-fosforanowych (LFP). Pozwala on gromadzić nadwyżki prądu z fotowoltaiki i wykorzystywać je np. nocą, w godzinach szczytowych czy przy wyższych cenach energii.
Najważniejsze funkcje magazynu energii w układzie on-grid:
- zwiększenie autokonsumpcji (mniejsze oddawanie energii do sieci),
- obniżenie rachunków za prąd,
- bufor dla urządzeń w domu.
Jednak sam magazyn energii nie oznacza jeszcze zabezpieczenia przed blackoutem (awarią sieci). Jeśli instalacja współpracuje ze standardowym falownikiem on-grid, akumulatory również pozostają niedostępne – bo falownik wyłącza się razem z całą instalacją.
Rodzaje systemów fotowoltaicznych z magazynem energii i ich funkcje
Klasyczna instalacja fotowoltaiczna on-grid z magazynem energii
Instalacja on-grid z magazynem energii to rozwiązanie najczęściej spotykane w Polsce. Działa świetnie w normalnych warunkach, ale nie zabezpiecza przed blackoutem – bo falownik nie obsługuje trybu pracy wyspowej.
System fotowoltaiczny off-grid z magazynem energii
System off-grid to układ całkowicie niezależny od sieci – 100% energii pochodzi z paneli PV i magazynu. Takie systemy stosuje się zazwyczaj tam, gdzie nie ma dostępu do sieci (domki letniskowe, schroniska). W domach w miastach są mało popularne, bo wymagają bardzo dużych magazynów energii i są kosztowne.
System fotowoltaiczny hybrydowy z magazynem energii
Wybierając system fotowoltaiczny hybrydowy z magazynem energii, pojawia się realna ochrona przed blackoutem. Falownik hybrydowy potrafi pracować w dwóch trybach:
- współpraca z siecią,
- praca wyspowa (backup mode) podczas awarii.
W przypadku blackoutu instalacja automatycznie przełącza się na zasilanie z akumulatora i/lub paneli PV. Najczęściej jednak energia trafia tylko do wydzielonego obwodu awaryjnego – np. oświetlenia, lodówki, routera, pompki centralnego ogrzewania.
Jak to wygląda w praktyce?
Scenariusz 1: Instalacja on-grid bez magazynu → blackout = brak prądu.
Scenariusz 2: Instalacja on-grid + magazyn (zwykły falownik) → blackout = brak prądu, akumulator bezużyteczny.
Scenariusz 3: Instalacja hybrydowa + magazyn energii (hybrydowy falownik)→ blackout = ograniczone zasilanie wydzielonych obwodów.
Scenariusz 4: Instalacja off-grid → pełna niezależność, ale wysokie koszty i konieczność przewymiarowania systemu.
Czy fotowoltaika i magazyn energii działa podczas awarii sieci (blackoutu)?
Podczas blackoutu standardowa instalacja fotowoltaiczna z lub bez magazynu energii nie zapewnia zasilania w trakcie awarii sieci (blackoutu), ponieważ falownik odłącza się od sieci. Aby mieć dostęp do energii w czasie awarii sieci (blackoutu), konieczne jest zastosowanie falownika hybrydowego oraz magazynu energii. Trzeba jednak pamiętać, że zasilanie awaryjne zwykle obejmuje jedynie kluczowe urządzenia i jest ograniczone czasowo, w zależności od pojemności akumulatorów i bieżącego zapotrzebowania na prąd.
Jeśli szukasz wydajnego systemu fotowoltaicznego hybrydowego, aby zabezpieczyć się przed awariami sieci, sprawdź propozycję hurtowni instalacyjno-hydraulicznej SWATT, która jest między innymi czołowym dystrybutorem systemów fotowoltaicznych i partnerem niniejszego artykułu. W ich sklepie internetowym oprócz pojedynczych komponentów do wykonania kompletnej instalacji fotowoltaicznej (tj. panele fotowoltaiczne, inwertery, magazyny energii, akcesoria i zestawy montażowe) dostępne są również gotowe zestawy fotowoltaiczne, w tym zestawy fotowoltaiczne hybrydowe off-grid z falownikiem hybrydowym i magazynem energii w konkurencyjnych cenach.
Firma SWATT oprócz szerokiego asortymentu zapewnia konkurencyjne ceny, sprawdzone i oryginalne produkty renomowanych marek m.in. Sofar Solar, profesjonalną pomoc i doradztwo, a także atrakcyjny program lojalnościowy, który jest dostępny zarówno dla klientów indywidualnych jak i firm oraz instalatorów. Więcej informacji na stronie firmy: https://swatt.pl/pl/
Fot. Tytułowa źródło: AI generated.
